....... Gdy spojrzymy na Księżyc przez lornetkę, z pewnością pierwszą rzeczą, która rzuci nam się w oczy, będzie krater Tycho. Znajduje się on na południowym biegunie Księżyca, a od niego wybiegają piękne smugi. Kraterów na Księżycu jest mnóstwo, ok. 300 000 o średnicy ponad 300m.
Zbocza kraterów utworzone są z substancji jaśniejszej niż ta, która tworzy dna mórz. Wokół niektórych widać jasne smugi, takie jak wokół krateru Tycho.
Na Księżycu można wyróżnić różne rodzaje kraterów. Kratery o średnicy od kilku do kilkunastu kilometrów nazywane są Kraterkami lub Porami. Mają one kształt nieckowatych zagłębień, otoczonych pierścieniowym wałem o zmiennej wysokości.
Drugą grupę kraterów stanowią kratery z dnem płaskim. Kratery te, miały kiedyś nieckowate dna, ale później zostały zapełnione lawą, która wyrównała ich dna. Mają one zazwyczaj ciemne dno.
Charakterystycznymi kraterami księżycowymi są kratery z górką centralną. Zbocza tych kraterów są bardzo łagodne, a ich wysokości są niewielkie.

....... Kratery, równie jak morza, są tajemnicze i wyjaśnienie ich pochodzenia nastręcza nam kłopotów, a więc powstały dwie hipotezy wyjaśniające ich powstanie:

1. Wulkaniczne pochodzenie kraterów.
2. Meteorytowe pochodzenie Kraterów.

....... Kratery na Księżycu powstały, gdy temperatura jego wnętrza wzrosła tak bardzo, że skały w nim się znajdujące, przekształciły się w magmę. Magma ta, zaczęła przenikać poprzez szczeliny w skorupie ku powierzchni i utworzyły się w ten sposób lakkolity (wulkan we wczesnym stadium rozwoju). Następnie te lakkolity wybuchały, tworząc kratery. Podczas wybuchu, mogły być wyrzucane albo gazy, albo wraz z nimi lawa w mniejszej lub większej ilości. W zależności od tego, powstały różne kratery.
Czasami wulkan coraz bardziej nasilał swoją aktywność. Jego komin robił się coraz wyższy, magma zaczynała stygnąć i zatykała go. Rosnące w kraterze ciśnienie, po pewnym czasie powoduje gwałtowny wybuch. Podczas takiego wybuchu, następuje wyrzucenie magmy z komina i z jego podstawy a na jej miejsce zapada się wierzchołek wulkanu, tworząc krater z dnem płaskim tzw. kaldery.
....... Kaldery również mogły powstać bez wybuchu, tylko w skutek zapadania się podłoża. Magma mogła krzepnąć nie wydostając się na powierzchnię i zmieniejszać swoją objętość wraz ze spadkiem temperatury.
Jednocześnie malała prężność uwalnianych z niej gazów i par, w skutek czego dochodziło do zapadania się gruntu nad lakkolitem, gdyż uchodzące powoli na powierzchnię gazy, przestawały podtrzymywać swym ciśnieniem zewnętrzne warstwy gruntu. Wtedy po zapadnięciu się lakkolitu, wokół powstałby wał.

POWRÓT

Meteorytowe Pochodzenie Kraterów

....... Gdy Księżyc już się ukształtował, ale jeszcze w okresie swych początków (czyli ok. 4mld lat temu) w przestrzeni kosmicznej jeszcze znajdowało się dużo pyłu kosmicznego i wszelkiego rodzaju brył i bryłek materii kosmicznej. Część tych okruchów obiegała Słońce jako satelity, w tym samym kierunku co planety. A więc ich prędkości względem Księżyca wynosiły ok. 20km/h. Część z nich wpadła w ziemską grawitację i na nią spadły. Mniejsza część tych okruchów jednak trafiła w Księżyc z prędkościami od 3 - 5km/s, wybijając w jego powierzchni kratery.
Z czasem, przestrzeń międzyplanetarna stawała się coraz bardziej wolna od materii kosmicznej, która przez cały czas spadała (i spada) na planety.

W sumie nic nie przeczy tej hipotezie, ponieważ kratery z dnem płaskim lub nieco wypukłym, mogły powstać podczas wybuchu meteorytów, które mogły spowodować pęknięcie skorupy Księżyca i wypływ magmy, który wyrównał by ich dna. Magma mogła by zalać górkę centralną , czy resztki meteorytu, tworząc krater wypukły.
Taki wybuch mógłby również zapoczątkować w kraterze aktywność wulkaniczną.
Gdy meteoryty trafiały w miejsce, gdzie magma znajdowała się najgłębiej, wylew magmy nie następował i powstawał krater wklęsły.
Ciekawym zjawiskiem jest to, że niektóre duże kratery ułożone są w uporządkowany sposób wzdłuż linii łuku. Zwykle kratery mniejsze znajdują się na początku i na końcu takiego łuku. Natomiast rozmiary pozostałych, wzrastają wraz ze zbliżaniem ku środkowi.

POWRÓT

Druga Strona Księżyca